Opening 3 april 2011 om 16.00 uur

JOSEPH SEMAH(63), geboren in Baghdad en opgegroeid in Tel Aviv, probeert als zelfverkozen balling zijn thuis te vinden in de wereld van denkers, kunstenaars en poëten. Het is een eindeloze zoektocht omdat beeld en taal nooit helemaal voldoen om het onzegbare uit te drukken. Hij zoekt naar zijn verhouding tot de ander of meer algemeen van de ene mens tot de ander. Waarom zijn er zoveel misverstanden, is er zo weinig verdraagzaamheid en zoveel geweld? Hij laat zich onder andere inspireren door Paul Celan. Deze dichter was bewonderaar van de filosoof Martin Heidegger, maar deze had met het nationaalsocialisme gesympathiseerd, terwijl Celan zelf als Holocaustslachtoffer de oorlog had overleefd. Celan wilde graag van de filosoof horen dat hij afstand van het nationaalsocialisme had genomen. Heidegger, die op zijn beurt de dichter bewonderde, nodigde hem uit, maar sprak het verlossende woord niet. Ze spraken over bloemen en planten en verder “zwegen ze elkaar toe” zoals Heidegger het later beschreef. Celan maakte er een gedicht over waaruit zijn frustratie over deze ontmoeting blijkt: Todtnauberg, naar de plek waar Heideggers hut stond en waar ze elkaar troffen. Dit gedicht en deze ontmoeting zijn de inspiratiebron voor het werk dat Joseph Semah in het Etty Hillesum Centrum tentoonstelt.

Het traceren van Martin Heideggers hut en Paul Celans wolken: Vergeet niet dat transparantie hier niet langer een optie is. De dichter Celan wil het Pardes zichtbaar maken, maar dat behoort niet tot de mogelijkheden, alhoewel dit verlangen correspondeert met de beangstigende overeenkomsten in het oeuvre van deze twee mannen, en de weg naar verzoening met de belofte van de kunstenaar. 

In relatie tot elkaar zijn Martin Heidegger en Paul (Antschel) Celan raadselachtig; beiden zijn  schrijvers en hun zwartheid is rechtvaardig, vervult niets anders dan de rol van belofte.

En toch, als een dichter wiens klant een filosoof is, heeft Paul Celan macht over Heidegger, dichter-macht en de macht van het lichaamsoffer voorbij het verlangen van de filosoof. En dan weer, de kunstenaars enige kans van zelfverwerkelijking is het terugdraaien van de rol van dichter en filosoof.

Om te beginnen, en toegedekt onder de camouflage van het schrijven, is het belangrijk de beroemde ontmoeting tussen de dichter en de filosoof niet te vergeten. Vergeet niet, de ontmoeting vond plaats bij het hutje van Martin Heidegger in het Zwarte Woud, gelegen boven het dorp Todtnauberg. Na een lange wandeling tussen bloemen en bomen, schreef de dichter een enkele zin in het gastenboek van de filosoof  „Ins Hüttenbuch, mit dem Blick auf den Brunnenstern, mit einer Hoffnung auf ein kommendes Wort im Herzen. Am 25. Juli 1967/ Paul Celan 

  Joseph Semah