In februari 2013 zijn we gestart met het project: "Deventer leest Etty".

Om meer bekendheid te geven aan het leven en gedachtengoed van Etty Hillesum zijn we een nieuwe leesestafette gestart met het boek "Het denkende hart van de barak". In brieven schrijft Etty over haar persoonlijke, innerlijke ontwikkeling tijdens haar verblijf in doorgangskamp Westerbork.

Er zijn nog enkele exemplaren van het Denkend Hart van de Barak beschikbaar. Wilt u ook meelezen, meld u dan aan via This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it .

ALWEER EEN NIEUW ONTVANGEN REACTIE:

Cor, Raalte:

Het was goed om dit boekje in de afgelopen weken te kunnen lezen. Fijn dat u het op deze wijze onder de aandacht brengt. Zelf ben ik nog "van vóór de oorlog" en de moord op de joden is voor mij nog altijd één van de meest beschamende gebeurtenissen uit onze collectieve geschiedenis.
"Het denkende hart van de barak" is een ontroerend verhaal over een wijze jonge vrouw. 
Ik heb het boekje doorgegeven aan onze dochter en schoonzoon en hun kinderen. 

Gerda, Deventer:

Hartelijk dank voor het boek met de brieven van Etty Hillesum. Ik heb net verbazing over de kracht van deze vrouw gelezen.
Het is bijna niet te bevatten wat ze voor een grote groep mensen heeft gedaan. Het heeft mij geraakt.

 KLIK HIER VOOR DE REST VAN DE REACTIES

Op zaterdag 15 juni 2013 vindt in Westerbork (lokatie De Voorhof) een dagsymposion plaats over "De spirituele levensweg van Etty Hillesum".
Dit symposion beoogt de bijzondere levensweg van Etty Hillesum naar voren te brengen en haar inzichten over de werking van de universele liefdewet voor het voetlicht te brengen. Daarbij is aandacht voor wat zij "de ziel" noemt. Hoe de ziel in extreme crisisomstandigheden groeiende kan zijn en levend kan worden.
Het symposion wil ook een brug zijn naar de zieleontwikkeling in deze tijd, die net als toen als "kritiek" wordt ervaren door velen.
Er worden een aantal bijzondere voordrachten gehouden die dag; onder meer zullen in de samenklank van Yolanda Eikema (voordracht) en Frederiek Eschauzier (harp) fragmenten van Etty Hillesums literatuur worden afgewisseld met muziek.

Als u geïnteresseerd bent kunt u hier het gehele dagprogramma zien en verdere bijzonderheden over het symposion bekijken.

"Die ellende is een goudmijn"|De levenskunst van Han de Vries
Een filmvertoning over en in aanwezigheid van Han de Vries: een portret van hoboïst Han de Vries, die zo'n 9 jaar geleden ophield met optreden en zich de laatste jaren heeft toegelegd op schilderen om "uit te vinden wie ik eigenlijk ben". De documentaire laat zien hoe Han de Vries in een tijdsbestek van 3 jaar zijn grenzen verlegt naar de beeldende kunst om zijn door de oorlog getraumatiseerde jeugd te verwerken.

Han de Vries was de nestor van de Nederlandse school der hoboïsten en speelde op alle grote concertpodia ter wereld, won de Prix d'Excellence en twee Edisons. De boog was 42 jaar tot het uiterste gespannen, maar nu hij is gestopt heeft hij eindelijk tijd om te ontdekken wie hij zelf is. Met het schilderen komt heel "dat tranendal" uit zijn jeugd naar boven en snakt hij er naar ook als schilder serieus genomen te worden. Hij vindt het een hele prestatie dat hij toch wat bereikt heeft "na die totale misère" die hij in zijn jeugd meemaakte: "een vader die hartstikke gek uit een concentratiekamp terugkwam", die toen zijn zoon 17 jaar was verongelukte, en een moeder die "voortdurend in psychiatrische instellingen zat". 

In "Die ellende is een goudmijn" kijken we met Han de Vries naar de paradoxen van zijn bestaan en proberen te ontdekken wie hij werkelijk is. Han de Vries schildert met dezelfde toewijding en nauwkeurigheid als waarmee hij hobo speelde. Naarmate de film vordert, ontdekken we de donkere kanten in de persoonlijkheid van De Vries: achter de levensgenieter en de beroemde topmuzikant schuilt iemand die worstelt met de zaken die hem gevormd hebben. Waarom heeft De Vries de behoefte zichzelf te ontdekken en dat ook aan de wereld te tonen?

"Die ellende is een goudmijn" is een film van Hans Polak, geproduceerd door Bonanza Films. De film is een coproduktie met de Joodse Omroep en Stichting Beter Beeld, financieel ondersteund door het VSB Fonds en het CoBO Fonds.

Leerhuis is een begrip afkomstig uit de joodse traditie. In een leerhuis komen allerlei mensen bij elkaar en je hoeft er niet geleerd voor te zijn.  Het is ook geen bijbelleesproep. Het gaat om gewone mensen die geïnteresseerd zijn in het leren begrijpen van teksten uit het oude testament met de bedoeling er leefregels in te ontdekken die voor de dagelijkse praktijk van een ieder van belang zijn.

Waarom zouden we dat doen? Uitgangspunt is dat er in de oude teksten, die de één bijbel noemt, de ander Tora of Tenach, een opdracht staat die van belang kan zijn voor de mens, of die mens nu gelovig is of niet. Je kunt die opdracht heel simpel ontdekken; je kunt er ook heel makkelijk overheen lezen, zeker als je alleen leest. Daarom is het verstandig die tekst met elkaar en hardop te lezen en er vervolgens over te discussiëren. Op die manier is de kans groot dat je ontdekt dat de tekst meer betekenis heeft dan je in eerste instantie dacht.

Het Leerhuis Deventer organiseert open bijeenkomsten, bedoeld voor iedereen die met het Jodendom wil kennismaken of die de al bestaande kennis daarvan wil verdiepen. Speciale voorkennis is niet vereist en vragen stellen wordt aangemoedigd. Er zijn leerhuisavonden met John Bos en Dodo van Unen. 
Dodo van Unen studeerde van 1962 tot 1970 theologie in Amsterdam, Oude Testament en Judaïca. Zij was toen onder andere leerling van Yehuda Aschkenazy. Zij is momenteel verbonden aan de Stichting LEV (Leren en Vernieuwen), die zich toelegt op het bevorderen van de studie van bijbel en joodse traditie. Zij is ook medewerker van de Folkertsma Stichting voor Talmudica. Dodo zal verder gaan met het bespreken van de tekst uit Exodus, het tweede boek uit het Oude Testament.
Op de avonden met John Bos zullen verschillende teksten aan de orde komen met als basis teksten uit het "Elke Morgen Nieuw" en "Zicht op de Sinaï".

Aanbevolen literatuur:
Voor de avonden met John Bos:
Elke Morgen Nieuw: Inleiding tot de Joodse gedachtenwereld aan de hand van het Achttiengebed. Redactie: Aschkenasy, Kremers en Whitlau. Uitgegeven door de Folkertsma Stichting voor Talmudica in Hilversum. (www.folkertsmastichting.nl)
Zicht op de Sinaï- de tora in de rabbijnse traditie, Marcus van Loopik. Amphora Books Amsterdam 2010.
En dit zijn de woorden: Arthur Green, Ten Have, ISBN 90 259 5242 9
Voor de avonden met Dodo van Uden:
Exodus uit het Oude Testament

De samenstelling van de werkgroep Deventer Leerhuis:

Voor wie het leuk vindt om met schooljeugd om te gaan en de wens heeft, jongeren iets mee te geven hebben we momenteel een mooie vrijwilligersjob. We zijn namelijk op zoek naar een vrijwilliger voor onze werkgroep Educatie. 
De mensen uit deze werkgroep geven informatie aan de schoolklassen van het basis- en voortgezet onderwijs. Ze begeleiden de leerlingen bij interactieve tentoonstellingen en speurtochten. Ook laten ze de kinderen films zien. Er wordt altijd met twee mensen tegelijk gewerkt. Ook neem je deel aan het educatie-overleg, 3x per jaar. Voor deze interessante functie is nodig: ervaring in de omgang met (school)groepen, flexibele en humorvolle omgang. Het werk omvat ca. 2 dagdelen per maand.

De ongeveer 50 vrijwilligers spelen in het Etty Hillesum Centrum een belangrijke rol. Wij kunnen u hetvolgende bieden:

•  Een interessante werkplek
•  Een prettige collegiale werksfeer 
•  Vijf vrijwilligersavonden per jaar
•  Vrijwilligersuitje
•  Nieuwjaarsborrel
•  Scholingsmogelijkheden
•  Persoonlijke ontplooiing
• € 10,= korting op toegangsprijs bij onze evenementen 

Hebt u interesse om vrijwillig bij het Etty Hillesum Centrum te gaan werken, maakt u dan een afspraak met de coördinator Judith Roosenschoon, telefoon 0570-641003 of per email: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

Klik hier voor andere interessante vacatures bij ons Centrum! 

Vanwege de mei-vakantie en daarop aansluitend het Pinksterweekend vindt er in de maand mei geen dialoog plaats op zondagochtend. Op zondag 9 juni 2013 vindt de eerstvolgende "In Dialoog" weer plaats. 

Deze keer is het onderwerp: "Het gevaar van een enkel verhaal; over clichés, oordelen en overtuigingen".
Wat zijn onze verhalen over anderen, en over onszelf?  Wat zijn onze meningen en clichés?  De inspiratie voor dit thema ligt in de TEDTalk van de Nigeriaanse schrijfster en storyteller Chimamanda Adichie. Haar verhaal over authenticiteit en beeldvorming en haar zienswijze over de wereld om haar heen nodigen uit tot herkenning en verkenning van clichés en overtuigingen. In deze dialoog gebruiken we Adichie's vraagstelling als basis voor onze verhalen over anderen en onszelf.
Klik hier als je wil kennisnemen van Chimamanda Adichie's TEDTalk.

"In dialoog"  zijn maandelijks open gesprekken met iedere keer een variërend aantal deelnemers. In vier rondes wordt er stilgestaan bij een van te voren bepaald onderwerp. De dialoogbegeleider José Boone (zie foto) zorgt ervoor dat de dialoog ook echt dialoog blijft en niet een discussie wordt. Kenmerkend voor dialoog is wezenlijke nieuwsgierigheid naar wat er in ieder leeft. Verschillen in meningen en ervaringen zijn uitgangspunt tot verkennen en verdiepen in plaats van overtuigen en veroordelen. Het resultaat is een écht gesprek waarin ieders inbreng ertoe doet.

Voor wie méér in dialoog wil, zijn er regelmatig trainingingen  "Geweldloze Communicatie en Dialoog".
Concrete tips, oefening en vele voorbeelden bieden de nodige handvatten om meer gericht te zijn op dialoog. Zowel privé als professioneel.
Meer info en opgave: www.viadialoog.nl

Zaterdag 27 april 2013 vond de officiële opening plaats van de tentoonstelling "Teken wat je ziet". Helga Weiss, de kunstenares-tekenaar was hierbij zelf aanwezig. 
De organisatie was in handen van Marga Chorus, de expositiemedewerkster van het Etty Hillesum Centrum.  Hans-Joachim Wolter hield een inleiding over de "Niedersächsischer Verein zur Förderung von Theresienstadt". Deze vereniging heeft het beheer over de originele tekeningen van Helga Weiss.
Daarna vertelde Ria van den Brandt,  Holocaustonderzoeker aan de Radboud Universiteit Nijmegen over hoe de Nederlandse joden zich staande hielden in het concentratiekamp Theresienstadt. Voor haar onderzoek heeft ze hiervoor 12 overledenden van dit concentratiekamp geinterviewd.

Vervolgens is Edgar de Bruin, vertaler van het oorlogsdagboek "Het begon met een ster" in gesprek gegaan met Helga Weiss. Helga vertelde dat zij haar eerste tekening "de vrolijke sneeuwman" in de barak van haar vader kon smokkelen, waarna ze een briefje van hem kreeg, met daarop "Teken wat je ziet". Haar vader wilde dat ze de oorlog documenteerde en dat heeft ze gedaan. Ook vertelde ze dat haar oorlogsdagboek eigenlijk het verhaal is achter haar tekeningen.

Als afsluiting werd voor de genodigden de film "Helga - Terezin diary" vertoond en waren ze in de gelegenheid Helga's boeken (gesigneerd) te kopen. Voor geïnteresseerden zijn de boeken nog steeds te koop in het Etty Hillesum Centrum.

Hierna volgt meer informatie over de tentoonstelling zelf:

Teken wat je ziet.  Onder deze naam exposeert het Etty Hillesum de tekeningen, die een jong Tjechisch-Joods meisje tijdens haar verblijf in Theresienstadt maakte. Helga Weiss (1929) groeide op in Praag en werd met haar ouders naar Theresienstadt gedeporteerd. Daar hield ze een dagboek bij en maakte ze tekeningen over het kampleven. Ze overleefde de oorlog en keerde terug naar Praag, waar ze nog steeds woont.
De expositie in het Etty Hillesum Centrum is van 28 april tot en met 5 juni 2013. 
De expositie geschiedt in samenwerking met het Tsjechisch Centrum en de Niedersächsischer Verein zur Förderung von Theresienstadt/Terezín.

De Tsjechische kunstenares Helga Weiss bracht als jong meisje drieënhalf jaar door in concentratiekampen. (Daar documenteerde ze haar leven in tekeningen en een dagboek.) Na drie jaar Theresienstadt volgen Auschwitz, Freiberg en Mauthausen. Vanaf de mobilisatie in 1938 tot aan haar deportatie uit Theresienstadt in 1944 houdt Weiss een dagboek bij en maakt ze tekeningen. "De enige plek waar ik wat privacy had, was in mijn tekeningen en dagboeken".
Theresienstadt was een doorgangskamp: Joden uit Bohemen en Moravië, en later uit heel Europa werden hier geplaatst voor hun deportatie naar werk- en vernietigingskampen elders. Als ze aankomen worden Helga en haar moeder direct van haar vader gescheiden. In het kamp weet Helga een tekening naar haar vaders barak te smokkelen, een tekening van een vrolijke sneeuwman. "Ik kreeg toen een briefje van hem, met daarop Teken wat je ziet." Het is een opdracht die Helga goed in haar oren knoopt. "Soms zei hij ook: ga daar en daarheen en teken het. Hij wilde dat ik de oorlog documenteerde en dat heb ik gedaan".

In haar dagboek registreert Helga Weiss haar leven in het kamp even nauwgezet als in haar tekeningen. Het dagboek verstopt Weiss bij het hoofdeinde van haar stapelbed. "Op een dag werden we opgeroepen voor transport naar het Oosten. We wisten niet waarheen, maar wel dat het erg was". Voor haar deportatie naar Auschwitz, oktober 1944, geeft ze het dagboek en haar tekeningen aan haar oom, die in het kamp een baantje bij de administratie heeft. Hij metselt het pakket achter een steen. Kort na de oorlog krijgt ze het pakketje terug, en schrijft en tekent ze het donkerste deel van haar jeugd in de kampen Auschwitz, Freiberg en Mauthausen. "Bij aankomst in Auschwitz werd mijn nieuwe schrift direct in beslag genomen. Net als al mijn andere spullen. Toen kon ik niet meer tekenen en schrijven".

Honderd kinderen
Slechts honderd kinderen hebben Theresienstadt overleefd. Eens per jaar ontmoet Weiss het handjevol vrienden dat ze nog kent uit het kamp. Een aantal daarvan heeft ook een dagboek uitgegeven over hun ervaringen. "Als we bij elkaar zijn, praten we over de kinderen en de kleinkinderen, maar uiteindelijk komen we altijd uit bij Theresienstadt. Het gaat niet alleen over de nare dingen hoor, ook over de leuke dingen, de feestjes. Nu hebben we het er nog over: Wie was die leuke jongen ook al weer? Over de nare dingen praten we minder makkelijk."

Deze workshop wordt op 3 zaterdagen in juni gegeven door Mirella Werba. 

Hoe vervuld voel jij je in de relaties met de mensen om je heen? Met je partner, kinderen, ouders, vrienden, collega's. Hoe ga je om met onenigheid en ruzie? Doe je alsof het er niet is, of reageer je juist impulsief vanuit boosheid, waardoor het alleen maar erger wordt? Of is "pleasen" jouw manier om harmonie te creeëren en vraag je je af waardoor je toch zo'n buikpuin hebt?
Om conflicten op te lossen, of te voorkomen, is werkelijk kunnen horen wat de ander zegt essentieel. Hoe kun je je boodschap zo duidelijk mogelijk uitzenden en hoe de boodschap van de ander juist te interpreteren? Een hele praktische manier is "spiegelen". Een gewone spiegel dient om mijzelf te kunnen zien. Als ik gespiegeld word in wat ik zeg en in het gevoel dat erachter zit, dan helpt mij dat bewust te worden van mijzelf op spiritueel, emotioneel en intellectueel niveau. Als er een gesprek ontstaat over het gevoel achter dat wat ik uitspreek, lost een conflict zich vaak als vanzelf op. Het leren spiegelen en andere luistervaardigheden woren aangeboden en uitgebreid geoefend in deze 3-delige workshop.
Ervaar ook de kracht van bewust communiceren en hoe het je leven kan veranderen!
NIET TEVREDEN = GELD TERUG (geldt zowel voor de werkgroep als individuele sessies)

Diverse mensen binnen het Etty Hillesum Centrum houden zich bezig met archiefonderzoek naar Joodse families in Deventer vanaf 1815 tot heden. Zij werken daarin nauw samen met het documentatiecentrum, het Deventer Archief, maar ook met het NIOD, Nationaal Archief Den Haag en de Stichting Akevoth (Nederlandse Joodse Genealogische Database). Bij de opbouw van het archief passeren soms opmerkelijke bijzonderheden in de vorm van foto's, brieven, kaarten, documenten enz. over de Joodse families. Zo bijzonder, dat we deze op onze website in de rubriek NIEUWE VONDSTEN (onder Geschiedenis Joods Deventer) willen tonen, zonodig voorzien van verdere informatie. 

We startten de rubriek met de brief van de familie de Leeuw vanuit Kamp Westerbork. En nu hebben we op onze website twee opmerkelijke vondsten geplaatst namelijk:

Huwelijksblad echtpaar Roos-Gosschalk uit 1927
Keuringskaarten Sam Noach in juli en augustus 1942.

Het is onze bedoeling iedere maand weer "een nieuwe vondst" te laten zien.

Het Deventer Kamerorkest geeft zondag 26 mei 2013 in de Synagoge aan de Golstraat een concert.
Dit orkest, onder de inspirerende leiding van IIia Belianko bestaat uit 20 tot 25 ervaren amateur strijkers die er plezier in hebben om op een zo hoog mogelijk niveau muziek te maken.
Het al meer dan 25 jaren bestaande orkest heeft voor deze zondag een mooi programma samengesteld:  

Zie voor meer informatie de website van het Deventer Kamerorkest.