Door H. Vrielink en J.D. van der Molen

Een paar maanden na het einde van de Duitse bezetting schreef mejuffrouw Van Nooten een In Memoriam over Hillesum in de schoolkrant van het Stedelijk Gymnasium te Deventer,: ‘Op Vrijdag 29 November [1940] ontving hij zijn ontslagbrief, waarin hem zijn ambt werd ontnomen ‘ter bevordering van de openbare rust en veiligheid’. ’s Middags kwam hij om half twee op school, liet de kinderen in het projectie-lokaal komen en sprak hen toe. Hij was niet vervuld van haat, niet opstandig, maar vol innerlijke rust. Hij wees er op, dat de vijand ons zeer veel kon ontnemen, maar aan het belangrijkste zelfs niet r?°ken kon. En toen haalde hij aan, onder dié omstandigheden, terwijl hij heel goed wist, wat zijn lot, vroeg of laat, zou wezen: ‘Voor alle dinc dunct mi goet, dat ghi gheestelike blide sijt’. (…) Allen waren wij dien middag als geslagen.’ Verderop: ‘Slechts enkelen onder de leerlingen van nu hebben Dr.Hillesum gekend, maar jullie moeten allen (…) weten (…): het Gymnasium had een beminnelijke wijze rector, wiens stem ontijdig, onrechtvaardig werd gesmoord. Maar zijn stem zal klinken tot in een ver nageslacht, in het woord van Geert Groote, dat, door hem op dát ogenblik gesproken, met recht ook zijn woord mag heten en dat het Gymnasium als een kostbare erfenis en een grootse opgave dankbaar van hem aanvaardt.’

door H. Vrielink en J.D. van der Molen

Toen agent Brinkhof in de nacht van 25 op 26 juli van het jaar 1941 zijn ronde deed stuitte hij op de Brink op een grote groep NSB’ers, gewapend met breekijzers, knuppels en bijlen. Zij stonden tegen een brandkraan te slaan en verkeerden kennelijk in een uitgelaten stemming. Hun aanvoerder, jonkheer Sandberg, voegde hem toe dat hij maar beter weg kon wezen. De politieman belde de wachtcommandant en de commissaris, maar de laatste bleek telefonisch in gesprek. Niet lang na Brinkhofs telefoontje werd duidelijk dat de NSB’ers begonnen waren de ruiten van de synagoge in te slaan.